Medicijnresten in beken en sloten?


Mensen in Nederland gebruiken steeds meer medicijnen. De resten daarvan komen via onze urine en ontlasting in het riool en vervolgens bij rioolwaterzuiveringen van waterschappen terecht. De rioolwaterzuiveringen kunnen medicijnresten slechts gedeeltelijk uit het afvalwater zuiveren (deze problematiek speelde destijds bij het ontwerp van de rioolwaterzuiveringen niet), waardoor delen van medicijnresten (zoals bijvoorbeeld hormonen uit de pil) in beken en rivieren terecht komen. Dat is slecht voor het waterleven. Door vergrijzing gaan we meer medicijnen gebruiken. Het is van belang voor onze toekomst om te zorgen dat het water schoon blijft.

Een aanpak bij de bron - wat er niet in komt, hoeft er ook niet uit – kan een deel van de problemen aanpakken. Ook wordt landelijk geëxperimenteerd met nieuwe afvalwaterzuiveringstechnieken die de medicijnresten en andere microverontreinigingen (zoals restanten van gewasbeschermingsmiddelen) eruit halen. Een landelijke hotspotanalyse geeft weer waar de concentraties van medicijnresten in Nederland het hoogst zijn. Die hotspots zijn verdeeld over (heel Nederland) en bevinden zich ook op enkele plekken in ons werkgebied.

Aanpak medicijnresten onderdeel Delta- aanpak Waterkwaliteit

Wij werken aan schoon water, ook op landelijk niveau. Bijvoorbeeld met de Nederlandse Delta- aanpak Waterkwaliteit waarin overheden, industrie en maatschappelijke organisaties samenwerken om de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te verbeteren. Om dat te realiseren zijn diverse maatregelen geformuleerd. De ketenaanpak (van bron tot zuivering) van medicijnresten is daar één van. Onderdeel van die aanpak is het beperken van medicijnresten uit effluent (water dat uit een rioolwaterzuivering komt).

Hotspotanalyse medicijnresten

Onderzoeksinstituut STOWA heeft in opdracht van de Nederlandse waterschappen onderzocht bij welke rioolwaterzuiveringen in Nederland de concentraties van medicijnresten het hoogst zijn. Hieruit blijkt dat het water in relatief kleine beken in stedelijke gebieden de hoogste concentraties medicijnresten bevat. “Dat geldt ook voor enkele plekken binnen ons werkgebied”, aldus bestuurslid Roel van der Veen. “Daar is een logische verklaring voor. De rioolwaterzuiveringen in grote steden zoals Hengelo, Enschede en Sleen zuiveren voor veel inwoners en bedrijven het afvalwater. Die rioolwaterzuiveringen voeren het gezuiverde water af via relatief kleine beken die voor een belangrijk deel worden gevoed met water afkomstig uit de rioolwaterzuiveringen. Hierdoor vindt er weinig verdunning plaats. Uiteindelijk mondt een beek uit in grotere rivieren zoals de Vecht of IJssel en vindt er verdunning plaats.

Onze rioolwaterzuiveringen voldoen aan alle huidige eisen, maar door de hotspotanalyse wordt wel duidelijk dat de concentraties van medicijnresten in enkele beken relatief hoog zijn. Zeker als je het vergelijkt met rioolwaterzuiveringen die water direct afvoeren via de grote Nederlandse rivieren of naar zee”.


Aanpak bij de bron of flink investeren in de zuiveringen?

Pas de rioolwaterzuivering dan aan, zodat medicijnresten worden verwijderd! Dat is een veelgehoorde opmerkingen”, aldus van der Veen. ”Het is ook zeker een optie, maar het vraagt ook flinke investeringen. Wij willen geen overhaaste investering doen voor een problematiek waarbij de nieuwe kennis nog in sterke mate in ontwikkeling is. We zitten natuurlijk niet stil, zeker gezien de ontwikkelingen en de maatschappelijke discussie. Met landelijke pilot- projecten worden nieuwe (goedkopere) technieken getest, geoptimaliseerd en worden effectiviteit en effecten op de waterkwaliteit in beeld gebracht.

Daarnaast zetten we blijvend in op onderzoek naar de effecten van medicijnresten op de ecologie en op onderzoek naar de impact van verdergaande afvalwaterzuivering”. Ook blijft de aanpak van dit probleem bij de bron van belang. Wat er niet in komt, hoeft er ook niet uit. Maatregelen als ontwikkeling en toelating van medicijnen door de farmaceutische industrie, inleveren van medicijnen, zuiveren bij ziekenhuizen, medicijnen voorschrijven met minder impact op het milieu moeten daarom worden doorgezet. Daarnaast draagt ‘aanpak bij de bron’ bij aan het bewust worden van dit maatschappelijke probleem. Dit onderwerp staat de komende tijd hoog op de agenda bij ons waterschap om tot een goede discussie in het algemeen bestuur en uiteindelijk investeringen en acties te komen.