Iedereen kan slim omgaan met water

Gepubliceerd op 17 september 2019

Slim omgaan met water. Bas Worm van ons waterschap laat zien hoe dat 'in het groot' te werk gaat en 'in het klein', bij hem in de tuin. De tegels moeten er in elk geval voor een groot deel uit. En een regenton en een vegetatiedak helpen ook.

Bas Worm (adviseur watersystemen) heeft zijn eigen tuin 'waterproof' gemaakt. Het regenwater gaat niet het riool in, maar wordt er opgevangen en gaat langzaam de grond in.

Dat moet ook, want het klimaat verandert, weet Worm. ''We zien vaker lange periodes met droogte en een tekort aan water, met name op de hoge zandgronden. Maar er vallen lokaal ook enorme hoosbuien, waarbij er veel regen valt. Van vroeger uit zijn we vooral gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van water. Dat moet dus veranderen. We moeten met zijn allen het water juist langer gaan vasthouden. Een voorraad aanleggen die we kunnen gebruiken in droge tijden. Dat kan in het groot en in het klein. Om te beginnen kunnen we zorgen dat het regenwater in de bodem zakt en in het grondwater terecht komt in plaats van in het riool, want dan ben je het kwijt.”

Miro

Water langer vasthouden in het groot gebeurt op het dak van het Mirogebouw. Daar is een vegetatiedak aangelegd van zo'n 12.000 vierkante meter. Een Noorse hoogvlakte in Enschede, zo lijkt het. Het met sedum begroeide dak loopt schuin af en voert het water langzaam af naar een wadi, waar het in de grond kan trekken. "Het dak is niet alleen mooi groen, maar het kan ook 650.000 liter bergen'', zegt Worm. ''Het water wordt hier tijdelijk geparkeerd. En het dak zorgt bovendien voor isolatie. Als het warm is werkt het verkoelend en als het koud is werkt het energiebesparend. Je hebt er alleen wel een sterk dak voor nodig.''

Wadi

Slim omgaan met water gebeurt ook in de wadi aan de Bosven in de wijk Oikos in Glanerbrug. Het regenwater wordt niet afgevoerd in het riool, maar stroomt naar een verdiepte strook groen. Daar kan het in de grond zakken, of bij heel veel aanbod geleidelijk wegstromen naar de Glanerbeek. "Met zo’n wadi bouw je een vertraging in'', zegt Worm. 'Het gaat gedoseerd en langzamer naar de beek. Daardoor krijg je ook minder erosie van de bodem en wordt de beek niet te diep.''

Baanbrekend

De wadi is een Enschedese uitvinding uit de beginjaren negentig. "De eerste wadi was op het Ruwenbos en was baanbrekend'', zegt Worm. "Het was een nieuwe manier van omgaan met hevige regenval. Normaal gaat het water de riolering in. Maar bij heftige buien kan de riolering het water niet aan en komt het vuile water via overstort in de beek, met alle gevolgen van dien. Via de wadi zakt het water langzaam de bodem in. De rem gaat er als het ware op.'' Het groene karakter van de wadi is ook goed voor het bestrijden van de hitte op warme dagen. "Het grootste deel van de tijd staat een wadi droog en is het groene ruimte in de wijk'', zegt Worm. "Het is een plek om te wandelen, maar je kunt het ook inrichten met speeltoestellen.''

Kristalbad

Een andere plek waar slim wordt omgegaan met water is het Kristalbad, tussen Enschede en Hengelo. Het gebied van zo'n 40 hectare dient als waterberging, verbetert de waterkwaliteit, maakt het landschap mooier en kan recreatief benut worden. Worm meldt hoeveel liter water er opgevangen kan worden: 180 miljoen liter! "Het is als retentiegebied aangelegd. Enschede ligt op een stuwwal, ongeveer 50 meter boven NAP. Het water stroomt gedeeltelijk naar de Dinkel toe, maar het grootste deel gaat naar het westen toe, richting Hengelo en Almelo. Daar hadden ze vroeger veel problemen met wateroverlast.'' Dankzij het Kristalbad houden ze daar tegenwoordig grotendeels de voeten droog. De planten in het Kristalbad zorgen ook voor een extra natuurlijke schoonmaakbeurt van het water dat uit de zuivering in Enschede komt. Het water gaat in iets meer dan drie dagen de vier compartimenten door en komt dan in de Elsbeek, die daardoor ook in droge tijden blijft stromen.

Regenton

In zijn eigen tuin showt Worm alle slimmigheden op kleinere schaal. Uiteraard is er een regenton voor de opvang van regenwater afkomstig van het schuine dak en wordt het water van het platte dak van de garage direct afgevoerd de vijver in. Het dak van de veranda is een vegetatiedak. Verder zijn er alleen tegels bij de zitjes. Van afgevallen bladeren maakt hij compost, dat draagt bij aan actief bodemleven en dat zorgt weer voor een goede sponswerking van de bodem. "Alle water gaat hier de bodem of de vijver in.''