Uitdagende dilemma’s op Twickel pakken succesvol uit!


Op Twickel is met succes en op een behoorlijke schaal gewerkt aan een veerkrachtig water- en landbouwsysteem! Een systeem dat beter om kan gaan met nattere winters, drogere zomers en meer waterpieken. Dat succes is niet in de laatste plaats te danken aan het feit dat de pachters van Twickel een grote rol hebben gehad in het geheel. Goede samenwerking is in dit soort trajecten van essentieel belang blijkt ook hier. In het project rondom Twickel werken het Landgoed Twickel, zijn pachters, provincie Overijssel en waterschap Vechtstromen samen. Inhoudelijk, maar ook financieel. Er waren geldelijke bijdragen van de organisaties, maar de pachters hebben zelf ook flink bij gedragen. Zij zagen en zien het nut in van de ingrepen die voor hun bedrijf een positieve uitwerking moet hebben. Dit blijkt wel uit het feit dat na een eerste serie maatregelen, nu ook een tweede fase met nog meer maatregelen wordt opgestart.

Op 18 oktober hebben we stil gestaan bij de plannen en wat er tot nu toe is gerealiseerd. Deze middag hebben o.a. Hester Maij, Gedeputeerde provincie Overijssel, Nettie Aarnink, dagelijks bestuurslid waterschap Vechtstromen en Egbert Jaap Mooiweer, rentmeester Landgoed Twickel hier meer over verteld. Aansluitend daaraan werd een aantal initiatieven bezocht.

Nettie Aarnink, dagelijks bestuurslid waterschap Vechtstromen:

“Zo’n landgoed als Twickel is het summum van verwevenheid; een gebied waar meerdere functies: water, natuur, bosbouw, cultuurhistorie en landbouw verweven met elkaar voorkomen. Waar steeds de afweging gemaakt moet worden: als ik hier een maatregel neem, hoe beïnvloed dat de verdere omgeving? Daar zijn we uitgekomen, en dat is best bijzonder.

De maatregelen waar we hier vandaag bij stil hebben gestaan zijn bijzonder maar waterstaatkundig niet spectaculair. Sterker nog, na enige tijd zullen de genomen maatregelen helemaal niet meer in het oog springen. Maar dan zullen ze, als we het allemaal goed ontworpen en aangelegd hebben, wel hun werk doen. En daar draait het om. Als waterschap werken we hier aan de regionale uitwerking van het Deltaprogramma (waterprogramma van het Rijk om Nederland voor te bereiden op de klimaatwijzigingen) Zoetwater en Waterkwaliteit. Goede waterkwaliteit en zoet water, van levensbelang voor mens, dier en natuur. Deze zomer hebben we gezien wat een tekort aan voldoende en schoon water doet met onze natuur en onze landbouw. Eens te meer werd duidelijk dat we ons niet alleen moeten voorbereiden op teveel water maar ook op te weinig water. Ook dat maakt onderdeel uit van deze pilot op Twickel: het gebied beter bestand maken tegen de veranderingen van het klimaat. (Be)sparen – aanvoeren (waar mogelijk) – adapteren (aanpassen aan ontwikkelingen) & accepteren is hierbij de strategie. Sparen als in water vasthouden zoveel je kunt (zonder het té nat voor de gebruiksfunctie te maken), dus niet meer water afvoeren dan strikt noodzakelijk is. Wat weg is, kun je in ons hellende gebied niet meer gebruiken voor je bos of landbouwgewas.”

Hester Maij, Gedeputeerde provincie Overijssel:

“Een dergelijke aanpak met pachters en een landgoed is best ingewikkeld. Een van de succesfactoren is wat mij betreft het feit dat de pachters zelf hebben kunnen kiezen welke maatregelen voor hun grond en hun bedrijf zij op wilden pakken. Zo stonden de bedrijfswaterhuishouding en de bodemvruchtbaarheid hoog op hun lijstje. En dat heeft nu geresulteerd in concrete plannen. Inmiddels heeft deze formule, die destijds innovatief was, zich ook elders in het land bewezen. Het is goed om te zien dat de bodemvruchtbaarheid door veel pachters als belangrijk aandachtspunt is gekozen. Er komen nu mooie dingen tot stand in de vorm van praktische maatregelen. Maatregelen die bijdragen aan een klimaat-robuuste inrichting, zodanig dat veranderingen in het klimaat goed opgevangen kunnen worden en landbouw en natuur minder kwetsbaar zijn voor weersextremen. Provincie Overijssel heeft hiervoor een Regionaal Adaptatie Plan opgesteld. In dit RAP wordt op een rij gezet wat nodig is om een klimaatadaptatief Overijssel te realiseren in 2050.

De maatregelen zijn ook een voorbeeld van de nieuwe Landbouwvisie, die minister Schouten van LNV vorige maand presenteerde. Die visie licht toe hoe ons huidige landbouwsysteem onhoudbaar is en dat het verder uitputten van bodem, water en grondstoffen voorkomen moet worden. Een visie die helemaal past bij het agro & foodprogramma van de provincie. Met dat programma stimuleren we de hele voedselketen, van boeren tot supermarkten, om duurzaam te produceren. Duurzaam bodemgebruik en natuurinclusieve landbouw zijn belangrijke thema’s in ons agro & foodprogramma.

De minister pleit voor een transitie naar verduurzaming en kringlooplandbouw.  Meer aandacht voor de kwaliteit en minder voor de kilo’s: Twickel kan hiermee een voorbeeldproject zijn voor andere kleinschalige cultuurlandschappen en vergelijkbare landgoederen.”

Egbert Jaap Mooiweer, rentmeester van Landgoed Twickel:

“Naast de maatregelen op de diverse agrarische percelen is er hier op het Twickel ook waterberging (vasthouden van water in bergingsgebieden) gerealiseerd voor de stad Hengelo. Belangrijk in deze tijden van klimaatverandering waar bij hevige buien water geborgen moet worden buiten de stad. We hebben de trein nu in beweging: het waterschap heeft haar deel al uitgevoerd, de uitvoering van maatregelen bij een aantal pachtboeren wordt nu ook in gang gezet en er zijn plannen voor meer. Een mooi vooruitzicht voor de toekomst!”