Maand van de geschiedenis - Van waterschap tot Vechtstromen

Water vraagt om samenwerking

Vroeger zag het landschap er anders uit dan nu. Beken kronkelden door het land en water bleef na een natte periode vaak lange tijd staan. Voor boeren kon dat grote gevolgen hebben. Akkers werden moeilijk bewerkbaar en oogsten konden mislukken.

Al vroeg ontdekten bewoners dat water zich niks aantrekt van eigendomsrechten. Wat bijvoorbeeld stroomopwaarts gebeurde, had gevolgen voor de mensen verderop. Daarom werden afspraken gemaakt over het onderhoud van sloten, beken en watergangen. Zo ontstonden de eerste vormen van georganiseerd waterbeheer.

Het ontstaan van het waterschapbestuur

De samenwerking rond water groeide in de loop van de tijd uit tot een eigen bestuursvorm. Dat was niet zo vreemd. Water trok zich niets aan van dorpsgrenzen en vroeg om gezamenlijke afspraken. Zo ontstonden de eerste waterschappen.

Waterschappen behoren tot de oudste bestuursorganen van Nederland. Een bekend voorbeeld daarvan is het Hoogheemraadschap van Rijnland, dat in 1255 werd opgericht door Graaf Willem II van Holland. Hoogheemraadschap van Rijnland bestaat vandaag de dag nog steeds. Het bestuur keek daarbij niet naar gemeentegrenzen, maar naar het watersysteem.

Door de eeuwen heen veranderde veel. Nieuwe technieken maakten het mogelijk om water beter te beheersen. Er kwamen gemalen, stuwen en later ook rioolwaterzuiveringen. Tegelijkertijd groeiden de taken van de waterschappen mee. Naast het afvoeren van water kregen ook waterkwaliteit en waterveiligheid een steeds belangrijkere rol.

Van veel waterschappen naar één organisatie

Nederland telde vroeger honderden waterschappen. Veel daarvan waren klein en gericht op een beperkt gebied. Naarmate de uitdagingen groter werden, ontstond de behoefte aan meer samenwerking. Door de jaren heen gingen veel waterschappen samen. Zo groeide een landschap van honderden lokale waterschappen uit tot de 21 waterschappen die Nederland nu telt.

Ook in Oost-Nederland veranderde het waterbeheer. Verschillende waterschappen gingen samen verder in grotere organisaties. Zo ontstond in 2000 Velt en Vecht uit de waterschappen 't Suydevelt, De Vechtlanden en een deel van het Zuiveringsschap Drenthe. Ook Regge en Dinkel kende een voorgeschiedenis van samenwerkingen en fusies van waterschappen in Twente.

Door deze schaalvergroting konden kennis, mensen en middelen beter worden ingezet. Tegelijkertijd werden de uitdagingen groter. Waterkwaliteit, waterveiligheid, droogte en wateroverlast vroegen steeds vaker om een aanpak die verder keek dan bestaande grenzen.

De geboorte van Vechtstromen

Op 1 januari 2014 was het zover: Regge en Dinkel en Velt en Vecht gingen samen verder als Waterschap Vechtstromen. Daarmee ontstond één waterschap voor een gebied dat zich uitstrekt van Zuidoost-Drenthe tot Twente en het Vechtdal.

De organisatie was nieuw, maar bouwde voort op de lange geschiedenis van de waterschappen die haar voorgingen. De samenwerking rond water is immers al eeuwenoud. De manier waarop we die samenwerking organiseren, verandert, maar de opgave blijft: zorgen voor veilig, voldoende en schoon water.

Vechtstromen bestaat sinds 2014, maar de samenwerking rond water in ons gebied gaat honderden jaren terug.