Vragen en antwoorden droogte en watertekort

Wat is oppervlaktewater?

Het water in sloten, kanalen, vijvers, meren, rivieren noemen we oppervlaktewater. Het waterschap is verantwoordelijk voor het beheer van een groot deel van het oppervlaktewater in het gebied.

Wat is het verband tussen oppervlaktewater en grondwater?

Grondwater bevindt zich in de bodem. Wanneer het genoeg regent of er water aangevoerd kan worden (zie de vraag: hoe krijgt het Vechtstromengebied water) zijn sloten en beken gevuld. Een deel van het oppervlaktewater zakt in de bodem in en vult het grondwater aan. Andersom stroomt het grondwater langzaam naar het oppervlaktewater en vult het daarmee aan.

Bij droogte wordt het grondwater weinig of niet aangevuld. De grondwaterstand zakt daardoor. Dit kan zorgen voor verdroging van natuur en agrarische gebieden. Ook kan het leiden tot droogteschade aan kades/oevers en de bodem.

Hoe krijgt het Vechtstromengebied water?

Het gebied van waterschap Vechtstromen heeft slechts beperkt een natuurlijke wateraanvoer. Er lopen geen grote rivieren doorheen. En een deel van het gebied ligt behoorlijk ver boven de zeespiegel. Dit deel is voor de watervoorziening geheel afhankelijk van de neerslag die valt.

In ongeveer 40% van ons gebied kunnen we extra water aanvoeren tijdens droge perioden. Van dat extra water zijn we dan afhankelijk. Het andere deel van het gebied is afhankelijk van regenwater.

Het aangevoerde water komt uit de IJssel en voor een klein deel uit het IJsselmeer. Het IJssel water wordt via het Twentekanaal het gebied ingelaten. Vervolgens transporteren we dit water tot in een deel van Drenthe.

Welke partijen zijn betrokken bij de wateraanvoer via de IJssel en het Twentekanaal?

Verschillende partijen maken gebruik van de wateraanvoerroute via de IJssel en Twentekanaal. Dat zijn de waterschappen Rijn en IJssel, Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen, de provincies Overijssel en Drenthe en Rijkswaterstaat. Zij hebben onderling afspraken gemaakt over de gezamenlijke wateraanvoer. Deze afspraken zijn vastgelegd in een waterakkoord. Hierin staat ook hoe het beschikbare water wordt verdeeld bij waterschaarste.

Kan er meer IJsselmeerwater in het Vechtstromengebied worden gepompt?

Bij droogte is er een grote behoefte aan water uit het IJsselmeer. Over wie hoeveel water krijgt zijn landelijk afspraken gemaakt. Want ondanks dat het IJsselmeer een zeer grote hoeveelheid water bevat, kan slechts een klein deel daarvan worden gebruikt. Een te lage waterstand op het IJsselmeer kan leiden tot problemen met dijken, natuur en de scheepvaart. Ook moet voldoende water achterblijven om verzilting in andere delen van Nederland tegen te gaan. Er kan dus niet zomaar meer water in het Vechtstromengebied worden gepompt.

Wat is de functie van het Twentekanaal in de watervoorziening?

Via het Twentekanaal transporteren we IJsselwater in het gebied. Op verschillende plekken hebben we inlaten (toegangspunten) om het kanaalwater in de beken en sloten in het gebied te laten stromen.

Wat gebeurt er met de HCH-vervuiling als het Twentekanaal minder of niet doorstroomt?

We houden de situatie rond de HCH vervuiling nauwgezet in de gaten. We laten alleen water in via onze inlaten wanneer dat voldoet aan de norm die we daarvoor hebben gesteld.

Wanneer is er een watertekort?

Het Vechtstromen gebied is afhankelijk van regenwater en de aanvoer van water via de IJssel en het IJsselmeer. Bij een lange droge en warme periode komt deze aanvoer onder druk te staan.

Tegelijk neemt in een warme droge periode de watervraag in het gebied toe. En er verdampt meer water dan normaal uit sloten beken en kanalen. Wanneer er meer water nodig is dan kan worden aangevoerd, spreken we van een watertekort.

Wanneer wordt een watertekort een probleem?

Watertekort wordt voor de natuur en landbouw een probleem als droogte langere tijd aanhoudt en door het gebrek aan neerslag en aanvoer van water de grondwaterstanden laag staan. Vooral als dit in het groeiseizoen (ongeveer tussen april en oktober) is. De lage grondwaterstand kan ook leiden tot schades aan oevers/kades en kwetsbare bodemlagen.

Daarnaast verslechtert de waterkwaliteit bij warm weer en lage waterstanden in sloten, beken en kanalen. Hierdoor is de kans groot dat botulisme en blauwalg in het water toenemen. Deze zijn beide giftig voor mens en dier.

Doordat er te weinig zuurstof in het water zit, kunnen vissen sterven. Hierdoor verslechtert de waterkwaliteit nog verder. En het zorgt voor stankoverlast.

Lagere waterstanden in kanalen kunnen ook leiden tot schade aan beschoeiing en kades.

Is de huidige situatie uitzonderlijk?

De droogte in juli 2026 is uitzonderlijk, maar nog niet uniek. Nederland heeft officieel te maken met een feitelijk watertekort: er valt weinig regen. Maar wat vooral opvalt is dat er veel minder water het land binnen komt via de grote rivieren. Door de droge warme periode is de vraag naar water groter dan er beschikbaar is.

Is het verstandig om bij droogte in een sloot, beek of kanaal te zwemmen?

Droog en warm weer bevorderen de groei van botulisme en blauwalg. Hierdoor kan het voor mensen, maar ook voor honden, gevaarlijk zijn om ergens te zwemmen.

Wij adviseren daarom dringend om alleen te zwemmen in een van de 46 aangewezen zwemwaterlocaties in ons gebied. Dit water wordt door ons gecontroleerd op schadelijke stoffen.

Op de website zwemwater.nl staat de actuele situatie over de waterkwaliteit van zwemwater.

Zwemmen in water dat niet is aangewezen als officiële zwemwaterlocatie is niet verboden, maar is altijd voor eigen risico.

Wat kan het waterschap doen aan droogte in het gebied?

Het waterschap probeert in de natte periodes (winter voorjaar) zoveel mogelijk water te sparen en te bufferen. Dan is er nog veel water beschikbaar. Daar waar het kan zetten we dan de stuwen al hoger om water zo lang mogelijk vast te houden. We wegen continu af waar we water vast kunnen houden om droogte tegen te gaan en waar we water af moeten voeren om overlast te voorkomen.

Wanneer droogte dreigt, proberen we meer water aan te voeren en tegelijk water te besparen. Daar waar dat kan trekken we stuwen zo hoog mogelijk op, zodat we het schaarse water zo goed mogelijk benutten.

Als het te droog wordt, dan kunnen we onttrekkingsverboden instellen. Bijvoorbeeld voor oppervlaktewater of grondwater.

Op deze webpagina leggen we uit wat we nog meer doen bij droogte; Wat doen wij bij droogte en wateroverlast - Vechtstromen

Wat kan ik zelf doen?

Iedereen kan een steentje bijdragen aan het voorkomen van droogte. Of in ieder geval aan het beperken of uitstellen van de gevolgen ervan. Het beste is om maatregelen te nemen wanneer er nog voldoende water is. Kijk voor de mogelijkheden op Wat kunt u doen? - Vechtstromen.

Wat is de beregeningsregeling?

Vechtstromen heeft jaarrond een beregeningsregeling. Die houdt in dat mensen water mogen pompen uit een beek of sloot zolang er water stroomt over de eerstvolgende benedenstroomse voorziening om het waterpeil te regelen (denk aan stuwen). Stroomt daar geen water meer over? Dan geldt op die plaats automatisch een beregeningsverbod. Medewerkers van het waterschap houden toezicht op de naleving van de beregeningsregeling.

Op de Beregenen - Vechtstromen staat informatie over de beregeningsregeling.

Mag ik water onttrekken?

Op een aantal plekken in het gebied van Vechtstromen gelden permanente onttrekkingsverboden. Denk daarbij aan kwetsbare gebieden. Daar mag niet of slechts beperkt water onttrokken worden.

Als we zien dat het droger wordt, is een van de eerste stappen het instellen van een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater uit openbare vijvers waar geen wateraanvoer mogelijk is.

Het waterschap heeft de mogelijkheid om bij extreme droogte het verbod op onttrekkingen van water verder uit te breiden. Op deze pagina kun je zien welke verboden van kracht zijn; Actuele onttrekkingsverboden waterschap Vechtstromen.

Betekent een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater ook dat je geen water mag onttrekken uit grondwater?

Een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater geldt alleen voor water uit sloten, beken en kanalen. Grondwater mag in dat geval nog wel worden gebruikt. Ook daarvoor gelden regels. Die staan op Onttrekken en lozen van grondwater - Vechtstromen.

Welke onttrekkingsverboden zijn er momenteel van kracht?

Op deze pagina kun je zien welke verboden van kracht zijn; Onttrekkingsverboden - Vechtstromen

Controleert het waterschap op het naleven van onttrekkingsverboden?

Medewerkers van het waterschap houden in het gebied toezicht op de maatregelen die worden genomen. Bij overtredingen van het verbod kunnen handhavers van het waterschap strafrechtelijk en bestuursrechtelijk optreden.

Is er een schadevergoeding als mensen schade door de droogte hebben?

Er is geen recht op schadevergoeding voor droogteschade. Droogte is een natuurlijk risico voor de gevolgen waarvan mensen of bedrijven zelf verantwoordelijk zijn.

Wat betekent het dichtzetten van stuwen voor de vissen in de beken, sloten en kanalen?

We doen ons best om zoveel mogelijk water vast te houden. Tegelijk proberen we in waterlopen waar dat kan iets waterstroming te houden ten behoeve van het waterleven. Desondanks kunnen we niet voorkomen dat bij droogte planten en dieren in de problemen komen doordat er minder water is. En het water dat er is, is vaak van slechtere kwaliteit.

Wat doet het waterschap om vissterfte door droogte te voorkomen?

Juist in bijzondere tijden zoals de huidige droogte zijn onze medewerkers in het gebied. Om te zien hoe de droogte zich ontwikkelt in de sloten, beken en kanalen. En om vast te stellen of maatregelen effect hebben.

Als onze medewerkers vissen in nood zien, dan ondernemen zij actie. Het waterschap werkt bijvoorbeeld samen met hengelsportfederaties. Samen proberen we zoveel mogelijk vissen te redden. Dode vissen halen we weg. Hiermee proberen we verdere verslechtering van de waterkwaliteit tegen te gaan.

Ook in ons maaionderhoud houden we zoveel mogelijk rekening met de droogte. We maaien alleen op plekken waar dit kan, zonder dat de waterkwaliteit verslechtert. En op plekken waar waterlopen vrij moeten blijven om water af te kunnen voeren. Bijvoorbeeld als er een piekbui valt.

Wat moet ik doen als ik dode vissen of andere dieren in het water zie?

Ziet u dode of zieke dieren in het water, meld dit dan bij ons via telefoonnummer 088 220 3333 of vul het contactformulier in.